KO‘PYOQLIKLARNING YOYILMALARI
Abu Rayhon Beruniy (973-1048) shar ichida besh xil muntazam ko‘pyoqliklar yasash mumkinligini chizmalar orqali isbotlab bergan.
Bular: noriy — to‘rt- yoqlik (tetraedr),
orziy — oltiyoqlik (geksaedr),
havoiy — sakkizyoqlik (oktaedr),
falakiy — o‘nikkiyoqlik (dodekaedr),
moiy — yigirmayoqlik (ikosaedr)lardir .
Quyida ko’pyoqliklaming sirtlarini tekislikka yoyishni va ulaming modellarini konstruksiyalashni o‘rganamiz.
Ma’lumki, kub sirti oltita o‘zaro teng kvadratlardan tashkil topgan. Endi uning modelini konstruksiyalashdan oldin ikki nuqtali shtrix-punktir chiziqlarda chizilgan.
Televizor, gugurt qutisi, tort kabilarni tashishda foydalaniladigan qutilar turli yupqa material, qalin qog’oz (karton), tunuka kabilardan konstruksiyalanadi. Qutilarni yasashdan oldin tekislikdagi yoyilmalari chizib olinadi va ular buklash, qirqish, yelimlash, payvandlash usullarida bajariladi.
AYLANISH SIRTLARI SHAKLINING YOYILMALARI
Suyuqlik oqimini, tutun tortishni ta’minlash kabilarda, asosan, silindrik quvurlardan foydalaniladi.
Silindr yon sirtining tekislikdagi yoyilmasi bajarishda yoyilmaning uzunligi p*d tenglamasidan yoki aylana diametrini (uzunligini) 12 qismga bo‘lib, uning bir qismi t ni 12 marta o‘lchab aniqlanadi, balandligi h ga teng qilib olinadi .
